De oprichtingsvergadering, 22 oktober 1930
De rugbyafdeling van AAC werd op 22 oktober 1930 opgericht door H. Bohlmeijer en T. Wijch, die al lid waren van de Amsterdamsche Atletiek Club. Ze richtten de afdeling op binnen de atletiekclub, niet als zelfstandige vereniging — een structuur die de rugbyafdeling sindsdien heeft behouden. J.G. Verwey werd de eerste voorzitter.
In een Nederlands rugbylandschap dat vrijwel volledig door de universiteitsclubs van Delft en Leiden werd gedragen, was een zelfstandige Amsterdamse club bijzonder. De Nederlandsche Rugbybond was zeven jaar eerder, in 1923, opgeheven. Volgens een later verslag van bondsvoorzitter ir. Addicks had het land tussen 1923 en 1930 telkens maar één rugbyclub. AAC werd opgericht op het dieptepunt van die ontwikkeling.
De eerste wedstrijd, 1 oktober 1931
De eerste vastgelegde wedstrijd van de club vond plaats op 1 oktober 1931, bijna een jaar na de oprichtingsvergadering. AAC verloor met 14–18 van ARVC, die dag aangevoerd door Puck van der Heyden. De teamfoto uit dat seizoen — een klein team jonge mannen in hoepelshirts met een wedstrijdbal waarop 1931 staat — is de oudste foto van de club.
De eerste uitslag in de krant
Tien weken later, op 14 december 1931, speelde AAC tegen de Amsterdamsche Rugby Club en won met 5–0. Het socialistische dagblad Het Volk plaatste de volgende dag op de sportpagina een kort bericht met de eenvoudige kop RUGBY / A.A.C.–Amsterdamsche Rugby Club:
De rugby-vijftiental der A.A.C. behaalde gisteren een 5–0 overwinning op de Amsterdamsche Rugby Club. Bij de rust stond de stand nog 0–0. Het Volk, 15 December 1931
Bij rust stonden beide teams op 0–0; alle punten vielen na de pauze. Dit is de vroegste specifiek gedateerde AAC-uitslag die in een eigentijdse krant is bewaard en niet alleen in een latere clubgeschiedenis.
De krant noemde de tegenstander Amsterdamsche Rugby Club. Of dit dezelfde ploeg was als ARVC van het debuut op 1 oktober, staat in het bewaard gebleven archief niet vast. ARVC was de oudere Amsterdamse rugbyclub; de naam in Het Volk kan simpelweg de krantbenaming zijn. De uitslag zelf staat wel vast.
De heropgerichte bond, oktober 1932
Toen de Nederlandsche Rugbybond op 1 oktober 1932 opnieuw werd opgericht, speelde AAC al een jaar. De nieuwe bond steunde op vier gevestigde clubs (ARVC, RC Eindhoven, Hilversum en de Delftse studentenclub DSR-C). Revue der Sporten telde op 27 december 1932, drie maanden later, al zes aangesloten clubs met samen ongeveer driehonderd geregistreerde spelers.
Die zes waren de oorspronkelijke vier, Haarlem en Amst. Athl. Club: AAC. Binnen dertien maanden na de eerste vastgelegde wedstrijd was AAC een van de zes clubs die het georganiseerde rugby in Nederland overeind hielden.
Wat bewaard is gebleven
Over de beginjaren is weinig documentatie bewaard. De teamfoto uit 1931, de ARVC-uitslag van 1 oktober en het knipsel uit Het Volk zijn de dragende primaire bronnen; de spelerslijst, de namen op de foto en de meeste andere wedstrijden uit het seizoen ontbreken in het archief. Een uitslag van 15 oktober 1933 (AAC 14, een gecombineerd Gooi-team 9) staat in de gepubliceerde geschiedenis van RC ’t Gooi, niet in AAC-bronnen. Het bewijs voor het eerste decennium ligt verspreid in andermans archieven.
Heb je iets uit deze jaren (een programma, spelerslijst, brief van een speler of krantenknipsel), laat het ons weten.
Bronnen. Het Volk, 15 december 1931, via het Delpher-archief van de Koninklijke Bibliotheek. Revue der Sporten, 27 december 1932, via Delpher. Interview met ir. Addicks uit Sport in Beeld, herdrukt in De Sumatra post, 15 april 1940, via Delpher. Gepubliceerde clubgeschiedenis van RC ’t Gooi voor de uitslag uit 1933. Clubarchief voor de oprichtingsvergadering en het debuut op 1 oktober 1931.